Największa bitwa partyzancka po tej stronie Wisły

Obchody 80. rocznicy Bitwy pod Jaktorowem rozpoczną się 29 września o godzinie 12.00 na Cmentarzu Wojennym Armii Krajowej w Budach Zosinych. To w okolicy tej miejscowości, jak i Bud Starych, toczyły się główne walki, w wyniku których zginęło blisko 200 Polaków, a 120  zostało rannych z liczącego 1500 żołnierzy zgrupowania AK Kampinos. Straty poniosła także ludność cywila, która mieszkała na tych terenach. Dziś nie tylko w pamięci najstarszych mieszkańców, ale także tych młodych, którzy od dzieciństwa słyszeli o wielkiej bitwie, wydarzenia sprzed 80 lat nadal są żywe. 

Dom moich dziadków 

- Dom moich dziadków został podczas tych walk częściowo spalony - wspomina Marek Staniaszek sołtys wsi Budy Stare. - Dla nas to ważna rocznica, bo te wydarzenia dotknęły wszystkie żyjące tu rodziny. Ja od dziecka słyszałem opowieści o bitwie, a także o poległych żołnierzach o tym, jak ludzie z naszych wsi ich chowali. Co roku chodzimy więc na obchody kolejnej rocznicy bitwy, a także bierzemy udział w rekonstrukcji historycznej — dodaje. 

Ostatnia niedziela września 

- Tradycyjnie od czasów zakończania wojny w ostatnią niedzielę września spotykamy się, aby uczcić pamięć poległych w największej bitwie partyzanckiej, która odbyła się po tej stronie Wisły podczas drugiej wojny -mówi sekretarz gminy Jaktorów Sławomir Kamiński. - Dla wszystkich mieszkańców tego terenu to ważny dzień. Są jeszcze mieszkańcy, którzy pamiętają tamten czas, żołnierzy Armii Krajowej, którzy tutaj polegli, a także tych, którzy zostali ranni. Pamiętają także straty, jakie poniosła ludność cywilna - dodaje. 

W programie uroczystości znajduje się Msza Święta polowa,  Apel poległych,  Złożenie wieńców i kwiatów, a także  Rekonstrukcja jednego z epizodów bitwy. Spotkanie zakończy Koncert pieśni powstańczych w wykonaniu Orkiestry z Chmielnej. W uroczystościach udział wezmą Kombatanci Armii Krajowej Grupy Kampinos, Komitet Obywatelski Obchodów Rocznicy Bitwy pod Jaktorowem, Starosta Grodziski oraz Wójt Gminy Jaktorów. 

Co mówi historia 

27 września 1944 roku Niemcy rozpoczęli w rejonie Jaktorowa operację zbrojną skierowaną przeciwko oddziałom partyzanckim. Grupa Armii Krajowej Kampinos przystąpiła wówczas do odwrotu w kierunku Gór Świętokrzyskich. Jednak 29 września we wsi Budy Zosine zgrupowanie zostało otoczone przez wojska niemieckie. Po trwających cały dzień zmaganiach z przeważającymi siłami wroga grupa Kampinos została rozbita. Kilku oddziałom udało się jednak wyrwać z okrążenia. W walce poległo około 200 polskich żołnierzy, 120 zostało rannych, a 150 wzięto do niewoli. Ci ostatni nie zostali wymordowani dzięki stanowczej postawie żołnierzy węgierskich, którzy zaprotestowali przeciw planowanej przez Niemców rzezi Polaków. Żołnierze, którym udało się, wydostać z okrążenia dołączyli do 7 Dywizji AK, która znajdowała się na zachód do terenu bitwy. 

Niemcy także podczas tej bitwy ponieśli straty:  około 150 zabitych i rannych, sprzęt wojskowy, a nawet samolot strącony przez partyzantów. 

Czytaj też: