Piernik staropolski to jeden z najbardziej charakterystycznych wypieków bożonarodzeniowych. Jego przygotowanie różni się jednak od pieczenia zwykłego ciasta. Zamiast od razu wkładać je do piekarnika, surową masę odstawia się na kilka tygodni, aby nabrała odpowiedniej konsystencji, aromatu i smaku.
W tym czasie miód, przyprawy korzenne i pozostałe składniki stopniowo się łączą, dzięki czemu gotowy piernik jest intensywnie pachnący, miękki i wilgotny. Choć cały proces trwa długo, samo przygotowanie ciasta zajmuje około godziny i nie wymaga szczególnych umiejętności kulinarnych.
Piernik staropolski – składniki na tradycyjne ciasto
Z podanych proporcji można przygotować trzy pierniki o wymiarach około 15 x 30 cm. Jeśli planujemy mniejszą ilość wypieków, składniki można zmniejszyć o połowę.
Składniki na ciasto:
- 1 kg mąki pszennej tortowej lub luksusowej,
- 500 g naturalnego miodu, najlepiej lipowego lub akacjowego,
- 400 g drobnego cukru,
- 250 g masła,
- 4 średnie lub 3 duże jajka,
- 125 ml mleka,
- 3 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej (około 15–20 g),
- 50 g przyprawy do piernika,
- pół płaskiej łyżeczki soli.
Do przełożenia i dekoracji:
- 750 g powideł śliwkowych,
- 260 g gorzkiej czekolady,
- 120 g masła,
- garść posiekanych orzechów włoskich lub innych ulubionych orzechów.
Warto zwrócić uwagę na skład przyprawy do piernika. Najlepiej wybrać mieszankę zawierającą przede wszystkim cynamon, imbir, goździki, kardamon, gałkę muszkatołową i ziele angielskie, bez dużego dodatku cukru czy mąki.
Jak przygotować piernik staropolski krok po kroku?
Krok 1. Podgrzej miód, masło i cukier
Do garnka z grubym dnem włóż masło, dodaj miód oraz cukier. Podgrzewaj całość na niewielkim ogniu, regularnie mieszając, aż masło się rozpuści, a składniki połączą w jednolitą masę. Nie doprowadzaj mieszanki do intensywnego wrzenia.
Następnie zdejmij garnek z kuchenki i pozostaw zawartość do ostygnięcia. Masa powinna być letnia lub mieć temperaturę pokojową, zanim połączysz ją z jajkami.
Krok 2. Przygotuj pozostałe składniki
Do dużej miski przesiej mąkę, dodaj przyprawę do piernika oraz sól. W osobnym naczyniu wymieszaj mleko z sodą oczyszczoną, aż soda się rozpuści.
Krok 3. Połącz składniki w jednolite ciasto
Do mąki wlej przestudzoną mieszankę miodu, masła i cukru. Dodaj jajka oraz mleko z sodą. Całość dokładnie wymieszaj mocną łyżką lub mikserem z odpowiednimi końcówkami do ciężkiego ciasta.
Na tym etapie masa może być miękka, lepka i dość luźna. Nie należy dosypywać dużych ilości mąki, ponieważ podczas dojrzewania ciasto stopniowo zgęstnieje i stanie się łatwiejsze do rozwałkowania.
Krok 4. Przełóż ciasto do naczynia
Gotową masę przełóż do dużej szklanej, ceramicznej lub kamionkowej misy. Naczynie powinno być czyste, suche i wystarczająco pojemne, ponieważ ciasto może nieznacznie zwiększyć objętość.
Przykryj je czystą bawełnianą lub lnianą ściereczką i zabezpiecz gumką albo sznurkiem, aby materiał nie zsuwał się z brzegów. Ściereczka powinna chronić ciasto przed zanieczyszczeniami, ale nie musi szczelnie zamykać naczynia.
Krok 5. Odstaw ciasto do dojrzewania
Przygotowane ciasto umieść w lodówce lub innym miejscu, w którym stale utrzymuje się niska temperatura, najlepiej około 4–6 stopni Celsjusza.
Najbezpieczniejszym wyborem jest lodówka, ponieważ w piwnicy czy spiżarni temperatura może się zmieniać. Ciasto powinno dojrzewać przez minimum dwa tygodnie, ale najlepszy efekt uzyskuje się po czterech do sześciu tygodniach.
Nie trzeba go codziennie mieszać ani wyjmować z naczynia. Warto natomiast co pewien czas sprawdzić, czy pozostaje prawidłowo przechowywane i nie pojawiają się oznaki zepsucia. Jeśli na powierzchni wystąpi pleśń lub nieprzyjemny zapach, ciasto należy wyrzucić.
Kiedy upiec piernik staropolski, żeby był gotowy na Wigilię?
Ciasto przygotowane w połowie listopada będzie dojrzewało przez około pięć tygodni, jeśli zdecydujemy się upiec je na kilka dni przed Bożym Narodzeniem. To bardzo dobry czas, aby uzyskać charakterystyczny smak tradycyjnego piernika.
Najlepiej zaplanować pieczenie na 20–22 grudnia. Dzięki temu pozostanie jeszcze kilka dni na przełożenie blatów powidłami, polanie ich czekoladą i zmięknięcie gotowego wypieku.
Krok 6. Rozwałkuj i upiecz piernik
Wyjmij ciasto z lodówki. Jeśli jest bardzo twarde, pozostaw je na krótko w temperaturze pokojowej, aby łatwiej było je rozwałkować.
Podziel masę na trzy równe części, jeśli chcesz przygotować jeden duży piernik przekładany trzema blatami. Każdą porcję rozwałkuj na prostokąt o wymiarach około 30 × 45 cm i grubości około 5 mm. W razie potrzeby lekko podsyp blat mąką.
Przełóż ciasto na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Piecz każdy blat osobno przez około 15–18 minut w piekarniku nagrzanym do 170–180 stopni Celsjusza, w trybie góra–dół. Dokładny czas zależy od grubości ciasta i piekarnika.
Po upieczeniu pozostaw blaty do całkowitego ostygnięcia. Początkowo mogą być dość twarde, ale po przełożeniu powidłami zaczną mięknąć.
Krok 7. Przełóż piernik powidłami śliwkowymi
Na pierwszym blacie rozprowadź połowę powideł śliwkowych, przykryj drugim blatem i rozsmaruj pozostałą część nadzienia. Na wierzchu ułóż trzeci blat.
Jeżeli powidła są bardzo rzadkie, wcześniej podgrzej je w garnku i odparuj nadmiar wody. Przed przekładaniem powinny jednak ostygnąć.
Gotowy piernik przykryj papierem do pieczenia, a następnie równomiernie obciąż deską kuchenną. Odstaw go na około dobę w chłodne miejsce, aby blaty dobrze się połączyły. Po tym czasie można przekroić duży piernik na trzy mniejsze części.
Krok 8. Przygotuj polewę czekoladową
W niewielkim rondelku lub kąpieli wodnej rozpuść 120 g masła i 260 g gorzkiej czekolady. Podgrzewaj powoli, mieszając, aż powstanie gładka polewa.
Lekko przestudzoną czekoladą polej wierzch i boki pierników. Zanim zastygnie, posyp wypieki posiekanymi orzechami.
Gotowe pierniki przechowuj w chłodnym miejscu, w pojemniku lub pod przykryciem chroniącym przed wysychaniem. Najlepiej smakują po kolejnych 1–2 dniach, kiedy blaty odpowiednio zmiękną.
Czy piernik staropolski można przygotować bez kilkutygodniowego dojrzewania?
Choć tradycyjny przepis zakłada długie leżakowanie ciasta, nie oznacza to, że osoby rozpoczynające przygotowania później muszą całkowicie rezygnować z wypieku. Piernik można upiec również po około dwóch tygodniach dojrzewania, jednak jego smak i konsystencja mogą nieco różnić się od wersji przygotowywanej przez pięć czy sześć tygodni.
Warto też pamiętać, że piernik staropolski jest wypiekiem, który dobrze znosi przechowywanie. Odpowiednio zabezpieczony zachowuje świeżość przez wiele dni, a z czasem może stać się jeszcze bardziej miękki i aromatyczny.
Przygotowanie ciasta już w listopadzie pozwala nie tylko uzyskać tradycyjny smak, ale również ograniczyć liczbę obowiązków w ostatnich dniach przed Bożym Narodzeniem. W grudniu pozostanie jedynie upieczenie blatów, przełożenie ich powidłami i przygotowanie czekoladowej polewy.



Napisz komentarz
Komentarze